Hoe omgaan met lawinegevaar

In de meeste Europese berggebieden verschijnt tijdens de winter dagelijks een lawinebericht. Via de European Avalanche Warning Services (EAWS) vind je het bulletin voor jouw regio.

Het algemene lawinegevaar wordt aangegeven op een schaal van 1 tot 5:

​

Het cijfer alleen vertelt echter niet genoeg. Kijk altijd naar:

• Waar is het gevaar aanwezig: op welke hoogte en op welke oriëntaties?

• Welk lawineprobleem wordt vermeld?

• Verandert het gevaar doorheen de dag?

Welk lawineprobleem speelt er?

Het lawinebericht vermeldt ook waarom er lawinegevaar is. Elk probleem vraagt een andere aanpak:

• Verse sneeuw: wacht tot de nieuwe sneeuwlaag voldoende is gestabiliseerd.

• Driftsneeuw: vermijd opgewaaide sneeuw in steil terrein, vooral aan de lijzijde, in geulen en kommen.

• Oude/blijvende zwakke lagen: wees conservatief en kies voor eenvoudig terrein. Deze zwakke lagen zijn vaak moeilijk zichtbaar en kunnen lang actief blijven.

• Natte sneeuw: vertrek tijdig en vermijd steile hellingen zodra de sneeuw door opwarming of regen instabiel wordt.

• Glijsneeuw: vermijd de betrokken hellingen en uitloopzones. Glijsneeuwlawines zijn moeilijk te voorspellen.

Lawines kunnen ontstaan op steile hellingen, meestal vanaf ongeveer 30°. Hoe steiler het terrein, hoe groter het potentiële lawinegevaar.

Gebruik een kaart om de steilte van het terrein vooraf in te schatten. Alpenvereinaktiv en Whiterisk tonen de hellingsgraad met kleuren op de kaart:

• > 30°: geel

• > 35°: oranje

• > 40°: rood

Kijk daarbij niet alleen naar de helling waarop je zelf loopt of skiet. Ook terrein boven en naast je is belangrijk: een lawine kan ver doorlopen vanaf de helling waarop ze ontstaat.

Let onder meer op:

• steile open hellingen;

• geulen, couloirs en kommen;

• zones onder steile hellingen;

• mogelijke lawinebanen en uitloopzones;

• corniches en opgewaaide sneeuw.

​

Gebruik Skitourenguru als hulpmiddel

Ook Skitourenguru is nuttig bij de voorbereiding. Het combineert informatie over terrein, actuele lawineberichten en bekende lawinegevoelige plaatsen en geeft routes een risico-indicatie. Je krijgt bovendien zicht op de sleutelpassages van een route.

Zo kan je verschillende routes vergelijken en gemakkelijker een minder risicovolle route selecteren.

​

Skitourenguru kan echter nooit alle lokale omstandigheden kennen. Gebruik het dus als ondersteuning van je eigen beoordeling, niet als garantie dat een route veilig is.

​

Een winterroute of aangeduide sneeuwschoenroute is niet automatisch lawineveilig.

Je route moet aangepast kunnen worden aan de omstandigheden. Gebruik de hellingsgraden uit de vorige stap als praktische leidraad en stem je route altijd af op het lawineprobleem en de gevaarlijke zones die in het lawinebericht worden aangeduid.

Hou ook rekening met je eigen technische niveau. Wat voor een ervaren toerskiër haalbaar is, is dat niet noodzakelijk voor een beginnende sneeuwschoenwandelaar.

​

Plan A – gunstige omstandigheden

Bij lawinegevaar 1 of 2 zijn er doorgaans veel mogelijkheden. Er is meer ruimte om steiler terrein op te zoeken, maar blijf rekening houden met het specifieke lawineprobleem, de lokale omstandigheden en je eigen ervaring.

• Beginnende sneeuwsporters kiezen best voor minder steil terrein, bij voorkeur onder 30°.

• Voor sneeuwschoenwandelaars worden hellingen boven 30° bovendien snel technisch lastig en vermoeiend.

• Toerskiërs en splitboarders moeten technisch zeer sterk zijn om hellingen van 35 tot 40° veilig en gecontroleerd te kunnen nemen. Dit is geen terrein voor beginners.

Plan A betekent dus niet: zo steil mogelijk. Kies altijd terrein dat past bij je ervaring én techniek.

​

Plan B – verhoogd risico

Bij lawinegevaar 3 worden de mogelijkheden sterk beperkter. Vermijd steile hellingen waar het lawineprobleem speelt en kies bij voorkeur voor terrein onder 35°.

Let ook op het terrein boven en naast je route: een lawine kan immers tot ver onder de plaats waar ze ontstaat doorlopen.

Ben je minder ervaren? Kies dan nog conservatiever en blijf bij voorkeur onder 30°.

​

Plan C – groot tot zeer groot risico

Bij lawinegevaar 4 of 5 vermijd je lawinegevoelige hellingen vanaf 30° en ook mogelijke uitloopzones van lawines.

Kies een alternatief gebied met voldoende vlak en veilig terrein, of stel je tocht uit.

​

Stop or Go: kan ik hier verder?

Stop or Go is een praktische beslissingsmethode van de Oostenrijkse Alpenvereniging. Ze helpt je om lawinegevaar, hellingsgraad, oriëntatie, lawineprobleem en waarnemingen op het terrein samen te beoordelen.

Je gebruikt de methode zowel bij de voorbereiding als onderweg:

Go: de combinatie van factoren laat de passage toe.
Stop: de combinatie is te riskant → stop, kies een alternatief of keer om.

Stop or Go is een hulpmiddel, geen garantie op veiligheid. Een goede opleiding blijft essentieel.

Een goede voorbereiding volstaat niet. De omstandigheden in de bergen kunnen snel veranderen.

​

Gebruik Stop or Go onderweg opnieuw bij elke belangrijke passage. Zo vermijd je dat een beslissing die je thuis nam automatisch blijft gelden wanneer de omstandigheden veranderen.

​

Let onderweg onder meer op:

• Is er nieuwe sneeuw gevallen?

• Heeft de wind sneeuw verplaatst?

• Stijgt de temperatuur snel?

• Zie je recente lawines?

• Zijn er scheuren of andere tekenen van instabiliteit?

• Komt wat je ziet overeen met het lawinebericht?

• Bevind je je nog steeds in het terrein dat je vooraf als geschikt had ingeschat?

​

Twijfel je of de omstandigheden kloppen met je plan? Pas je route aan, kies een alternatief of keer om.

​

​

Ga je in lawinegevoelig terrein op pad, dan horen lawinepieper, sonde en schop bij je basisuitrusting.

​

• Lawinepieper:

Draag je lawinepieper op je lichaam en onder je buitenste kledinglaag. Tijdens de tocht staat hij op zenden. Bij een ongeval kan je hem overschakelen naar zoeken om een bedolven slachtoffer te lokaliseren.

​

• Sonde:

Wanneer je het slachtoffer met de lawinepieper hebt gelokaliseerd, gebruik je de sonde om de exacte plaats en diepte te bepalen.

​

• Schop:

Met een stevige metalen sneeuwschop graaf je het slachtoffer zo snel mogelijk uit.

​

​

Materiaal meenemen is niet genoeg: je moet ermee kunnen werken.

​

Oefen daarom regelmatig met je lawinepieper, sonde en schop.

Een lawine-airbag kan een nuttige aanvulling zijn, maar vervangt nooit deze basisuitrusting of een goede opleiding.